Moet je alles uit je hoofd kennen?

Moet je voor je rijexamen de route uit je hoofd weten? En is een appeltaart minder lekker als iemand het recept erbij heeft gehouden?

De toets..

Zo dacht ik na over het toetsen van een onderwerp in klas 3: parabolen. Leerlingen zien er vaak tegenop omdat ze veel uit hun hoofd moeten kennen en dat ook nog eens moeten toepassen. Dat zette mij even kritisch aan het denken:  Moeten ze het hele stappenplan echt uit hun hoofd kennen? Of kan ik de vaardigheid van het tekenen van een parabool en de daarbij behorende stappen ook toetsen door hen gebruik te laten maken van hulpbronnen?
Ik dacht even terug aan de tijd dat ik bij een badkamer ontwerpbureau werkte. Toen gebruikte ik regelmatig Google om het een en ander op te zoeken. Waarom mag dat voor mijn leerlingen dan niet?

In overleg met de klas is er besloten om een deel van het hoofdstuk te toetsen in een toets zoals ze dat vaak doen. Maar een van de vragen werd omgebouwd tot een opdracht in de les, met als doel om te kijken of ze de stappen goed kunnen uitvoeren.

..maar toch een beetje anders.

In de les kreeg elk leerling de opdracht: teken een parabool en laat met duidelijke berekeningen en stappen zien hoe je tot je tekening bent gekomen. Als hulpbronnen hadden ze de beschikking over een voorbeeld, hun boek en schrift en hun klasgenoten. Iedereen moest uiteindelijk de volgende les zijn of haar eigen tekening en berekening inleveren. “Huh?! Mag ik dan gewoon met mijn buurman overleggen als ik het niet snap?” Leerlingen waren blij verrast dat deze toetsvraag compleet anders ging dan normaal.
Zelf was ik ook verrast: wat hebben ze hard gewerkt! Iedereen was aan de slag. Er werd druk overlegd over wat een goede strategie zou zijn. Verschillende opgaven werden bij elkaar gezocht om te bepalen wat beter was. Leerlingen lieten elkaar hun werk zien om te checken of ze goed bezig waren. Ze waren echt met elkaar in gesprek over de stof.
Ik heb genoten! Hier werd geleerd van elkaar. En het mooie was daarnaast dat leerlingen die normaal spanning opbouwen voor toetsen, nu lekker rustig aan de slag waren. Er was geen tijdsdruk wat een ontspannen sfeer opleverde.

Het heeft me weer geleerd hoe belangrijk het is om na te denken over toetsing: wat wil je toetsen en waarom? En minstens zo belangrijk: hoe en wanneer?
Wat als toetsen niet iets spannends is waarbij je op dat moment moet presteren, maar dat het leerlingen zelfvertrouwen mag geven: ‘kijk eens wat ik al kan!’. Dat zou toch prachtig zijn!